Article In: Historiographia Linguistica: Online-First Articles
Portuguese source of Chinese-Spanish lexicography
The connection between Chung-P’u tzu-hui (Jap. Sin. IV, 7) and Thesaurus rarissimus (Marsh 111)
This content is being prepared for publication; it may be subject to changes.
Abstract
The similarities between an anonymous Chinese-Spanish manuscript dictionary Thesaurus rarissimus (Ms
Marsh 111) kept in the Bodleian Library in Oxford and an anonymous Chinese-Portuguese manuscript dictionary in the Archivum Romanum
Societatis Iesu (ARSI, Jap. Sin. IV, 7) suggest that certain early Chinese-Spanish dictionaries were derived from Chinese-Portuguese
lexicography. This study also helps explain the presence of Portuguese traces in a number of early Chinese-Spanish dictionaries.
Résumé
Les similitudes entre un dictionnaire manuscrit anonyme chinois-espagnol Thesaurus rarissimus (Ms
Marsh 111) conservé à la bibliothèque Bodléienne d’Oxford et un dictionnaire manuscrit anonyme chinois-portugais conservé à l’Archivum
Romanum Societatis Iesu (ARSI, Jap. Sin. IV, 7) suggèrent que certains dictionnaires chinois-espagnol anciens étaient dérivés de la
lexicographie chinoise-portugaise. Cette étude contribue également à expliquer la présence de traces de portugais dans plusieurs
dictionnaires chinois-espagnol anciens.
Zusammenfassung
Die Ähnlichkeiten zwischen einem anonymen chinesisch-spanischen Manuskriptwörterbuch Thesaurus
rarissimus (Ms Marsh 111) aus der Bodleian Library in Oxford und einem anonymen chinesisch-portugiesischen Manuskriptwörterbuch
im Archivum Romanum Societatis Iesu (ARSI, Jap. Sin. IV, 7) legen nahe, dass einige frühe chinesisch-spanische Wörterbücher auf
chinesisch-portugiesischer Lexikografie basieren. Diese Studie trägt auch dazu bei, das Vorhandensein portugiesischer Spuren in einer Reihe
früher chinesisch-spanischer Wörterbücher zu erklären.
Article outline
- 1.Introduction
- 2.Introducing the Chinese-Spanish Thesaurus rarissimus (Marsh 111)
- 3.Introducing the Chung-P’u tzu-hui (ARSI, Jap. Sin. IV, 7)
- 4.The connection between Marsh 111 and the Chung-P’u tzu-hui
- 4.1Layout
- 4.2Entry selection
- 4.3Romanization
- 4.4Portuguese Traces in Spanish translations
- 5.Conclusion
- Notes
- Author queries
References
References (26)
Primary sources
Anonymous. 17th century (?). Thesaurus
rarissimus, in quo explicantur ultra 10000. Characteres Chinensium lingua Hispan. in fol. chart.
Serica. Bodleian Library, Ms Marsh 111.
. 17th century (?). Breve
compendio del vocabulario de compuestos en lengua Mandarina. Staatsbibliothek zu Berlin, Digilatisierte
Sammlungen, MS Libri sin. 30b.
. 17th century (?). “中葡辭彙 [Zhongpu cihui, in the catalogue it appears as Chung-P’u
tzu-hui]”. (Chinese-Portuguese vocabulary). Archivum Romanum Societatis Iesu
(ARSI), Jap. Sin. IV1, 7.
Díaz, Francisco. 1640–1641. Vocabulario
de letra China com la explication castellana hecho con gran propriedad y abvndancia de palabras. Ms. Berol. Ms.
Sin 13. Hisz., chin., XVII w. Jagiellońska Library of Kraków.
Kircher, Athanasius. 1670. La
Chine d’Athanase Kirchere de la Compagnie de Jesus, illustrée de plusieurs monuments tant sacrés que profanes, et de quantité de
recherchés de la nature & de l’art, a quoy on à adjousté de nouveau les questions curieuses que le Serenissime Grand Duc de Toscane
a fait dépuis peu au P. Jean Grubere touchant ce grand Empire. Avec un Dictionnaire Chinois & François, lequel est tres-rare, &
qui n’a pas encores paru au jour. Traduit par F. S. Dalquié. Amsterdam: Ches Jean Jansson à Waesberge, & les Héritiers d’Elizée Weyerstraet.
Ruggieri, Michele and Matteo Ricci. 2001 [before
1588]. “Dicionário Português-Chinês :葡漢辭典 (Pú Hàn cídiǎn): Portuguese-Chinese
Dictionary”. ed. by John W. Witek. Lisbon, Macau & San Francisco: Biblioteca Nacional de Portugal, Instituto Português do Oriente & Ricci Institute for Chinese Western Cultural History.
Secondary sources
Barreto, Luís Filipe. 2002. “Reseña de Dicionário
Português-Chinês, edited by John W. Witek”. Bulletin of Portuguese/Japanese
Studies 5. 117–126.
Bussotti, Michela. 2023. “« Not
Only Brollo »: Manuscripts of Bilingual Chinese Dictionaries and their Layout”. Mastering Languages,
taming the World. Dictionaries and multilingual Lexicons in East Asia ed. by Michela Bussotti & François Lachaud. (=Études
Thématiques,
35), 217–268. Paris: École française d’Extrême Orient.
Chan, Albert. 2015. Chinese
Materials in the Jesuit Archives in Rome. A descriptive catalogue. Japonica-Sinica I-IV. Londun & New York: Routledge.
Couplet, Philippe. 1686. Catalogus
patrum Societatis Jesu, qui post obitum S. Francisci Xaverii primo sæculo, sive ab anno 1581. usque ad 1681. in Imperio Sinarum
Jesu-Christi fidem propagarunt. Vbi singulorum nomina, patria, ingressus, prædicatio, mors, sepultura, libri Sinice editi
recensentur. Paris: ex Typographia R. J. B. de la Caille.
Döhla, Hans-Jörg. 2025. “The
Bocabulario de la Lengua Sangleya por las Letraz de el A.B.C. (Manila, ca. 1617): Structure, contents,
function”. Historiographia
Linguistica, 51:1–3. 206–251.
Golius, Jacobus. 1696. Catalogus
Insignium in omni facultate, linguisque, Arabica, Persica, Turcica, Chinensi &c. Librorum M.Ss. Quos Doctissimus Clarissimusque Vir
D. Jacobus Golius, Dum Viveret: Mathesios & Arabicae Linguae in Acad. Lugd. Batav. Professor Ordinarius, Ex Variis Regionibus magno
studio, Labore & sumptu, collegit. Quorum auctio habebitur in AEdibus Joannis Du Vivie, Bibliopolae. Ad diem XVI. Octobris St. Novo,
hora nona. Lugduni Batavorum, Apud Joannem Du
Vivie. Leiden: Johannes Du Vivié.
Klöter, Henning. 2011. The
Language of the Sangleys: A Chinese vernacular in missionary sources of the seventeenth
century. (= Sinica Leidensia, 98). Leiden & Boston: Brill.
Li, Rui. 2024. “The
Connection Between the Thesaurus rarissimus (Marsh 111) and the Dictionnaire Chinois & François
(1670), the First Printed Chinese Dictionary in Europe”. Historiographia
Linguistica 51:1–3. 273–298.
Lu, Zuo & Otto Zwartjes. 2024. “Exploring
Chinese compound words in the anonymous Breve compendio del vocabulario de compuestos en lengua mandarina and other
Western missionary dictionaries”. Historiographia
Linguistica 51:1–3. 90–129.
Masini, Federico. 2003. “Notes
on the First Chinese Dictionary Published in Europe (1670)”. Monumenta
Serica 51:1. 283–308.
. 2000. “Materiali
lessicografici sulla lingua cinese redatti dagli occidentali fra’500 e’600: i dialetti del
Fujian”. Cina 28. 53–79.
Raini, Emanuele. 2010. “Sistemi
di romanizzazione del cinese mandarino nei secoli XVI–XVIII”. Unpublished Ph. D.
Thesis, Studi Asiatici, XXII ciclo, Facoltà di Studi Orientali, Sapienza — Università di Roma.
. 2017. “A
Preliminary Analysis of the Romanization in the Vocabulario da letra China”. Chinese Missionary
Linguistics ed. by Davor Antonucci & Pieter Ackerman, 109–136. (= Leuven
Chinese Studies, 34). Leuven: Ferdinand Verbiest Institute/ KU Leuven.
Streit, Robert. 1929. Bibliotheca
Missionum, Vol. 5 “Asiatische missionsliteratur:
1600–1699”. Aachen: Franziskus Xaverius Missionsverein Zentrale.
Theunissen, Beatus. 1943. “Lexicographia
missionaria linguae sinensis: 1550–1800”, Collectanea Commissionis
Synodalis 16. 220–242.
Trigautius, Nicolaus (Nicolas Trigault). 1615. De Christiana Expeditione apud Sinas
Suscepta ab Societate Iesu. Ex P. Matthaei Ricii eiusdem Societatis Commentariis Libri V: ad S.D.N. Paulum V. in quibus Sinensis Regni
mores, leges atque instituta & nouae illius Ecclesiae difficillima primordia accurate & summa fide
describuntur. Augsburg: Mangius.
Loon, Piet van der. 1967. “The Manila incunabula and early Hokkien
studies (part 2)”. Asia
Major, 131. 95–186.
Zwartjes, Otto. 2024a. Missionary
Grammars and Dictionaries of Chinese: The contribution of seventeenth century Spanish
Dominicans. (= Studies in the History of the Language Sciences,
131). Amsterdam & Philadelphia: John Benjamins.
, ed. 2024b. “The
History of Chinese Linguistics in East and West”. Historiographia
Linguistica 51:1–3. 1–15.