In:Basilio Brollo’s Dictionarium sinico-latinum (Chinese-Latin dictionary): A critical edition of the manuscript Rinuccini 22e (Biblioteca Mediceo-Laurenziana)
Gabriele Tola
[Studies in the History of the Language Sciences 134] 2026
► pp. 54–75
Chapter 4Brollo’s Dictionarium sinico-latinum and Christian Catholic terms
This content is being prepared for publication; it may be subject to changes.
Article outline
- 1.Introduction
- 2.Significance of Christian terminology
- 3.Categorisation
- 3.1Resemanticised terms or semantic loans
- 3.2Examples drawn from Christian culture
- 3.3Neologisms
- 4.New terms not found in previous dictionaries
- 5.Conclusions
- Author queries
Notes References
References (28)
Primary sources
Anonymous. 17th century
ca. Leibian 類編.
. (s.a.). Manuscript copy “Ms. Or.
173” (Roma: National Library).
Brollo, Basilio. 1694. Hanzi xiyi 漢字西譯 — Sinicarum Litterarum Europea Expositio Dictionarium
sinico-latinum suis fratribus sinicae missionis tyronib. Elaboratum per frem Basilio a Glemona ordinis minorum
strictioris observantiae Venetae D. Antonijs Provinciae alumnum: Anno Dei
MDCXCIV. Manuscript copy “Rinuccini
22” (Florence: Biblioteca Medicea Laurenziana).
Díaz, Francisco. 1640–1641
ca. Vocabulario de Letra China con la Explicacion Castellana hecho con gran propriedad y
abundancia de palabras por el Padre F. Francisco Díaz de la Orden de Predicadores ministro incansable en esto
Reyno de China. Staatsbibliothek in Berlin (Sign:
Ms. sin. 13) (Krakow: Jagiellonian Library).
Duns Scotus, Ioannes. 1950. Opera
Omnia. Ed. Commissio Scotistica. Civitas Vaticana: Typis Vaticanis.
Xu, Shen 許慎. 100 ca. Shuowen jiezi 説文解字.
Zhang, Zilie 張自烈. 17th century ca. Zheng zi tong 正字通.
Secondary sources
Alliney, Guido. 2012. Giovanni
Duns Scoto. Introduzione al pensiero
filosofico. Bari: Edizioni di Pagina.
Bussotti, Michela. 2015. “Du
dictionnaire chinois-latin de Basilio Brollo aux lexiques pour le marché: deux siècles d’édition du chinois en
Italie et en France”. T’oung
Pao 101:4–5. 363–406.
. 2023. “« Not
Only Brollo »: Manuscripts of Bilingual Chinese Dictionaries and Their
Layout”. Mastering Languages, Taming the World. The Production and Circulation of
European Dictionaries and Lexicons of Asian Languages (16th–19th Centuries) ed.
by Michela Bussotti & François Lachaud, 217–268. Paris: École française d’Extrême-Orient.
Criveller, Gianni. 2014. “Il
ruolo dei francescani nella controversia dei Riti cinesi”. Rivista di teologia
dell’Evangelizzazione 36. 351–376.
De Giorgi, Laura. 2020. “Tradurre
Dio. I missionari e la questione terminologica nella Cina dei secoli XVI e
XVII”. Missionari tra Europa e Asia. Secoli XVI–XVIII ed.
by Giulia Falato & Michela Fontana, 101–118. Rome: Carocci.
Falato, Giulia. 2021. “Language
Learning and Negotiation: The Experience of Jesuit Translators in Late Imperial
China”. Missionary Translators: Translations of Christian Texts in East
Asia ed. by Jieun Kiaer, Alessandro Bianchi, Giulia Falato, Pia Jolliffe, Kazue Mino & Kyungmin Yu, 1–23. London: Routledge.
Golvers, Noël. 2021. “The
Jesuits as Translators between Europe and China (17th–18th Century)”. Missionary
Linguistics VI: Missionary Linguistics in Asia. Selected papers from the Tenth International Conference on
Missionary Linguistics, Rome, 21–24 March 2018 ed. by Otto Zwartjes & Paolo De Troia, 101–128. Amsterdam: John Benjamins Publishing Company.
Marconi Mattia, Emanuele Raini. 2024. “The Case of
rén 仁 in Early Chinese-European Dictionaries. Implications for the Comparative Study of a
Specific Entry”. Historiographia
Linguistica 51. 151–176.
Masini, Federico. 1993. The
Formation of Modern Chinese Lexicon and Its Evolution Toward a National Language: The Period from 1840 to
1898. Berkeley: Journal of Chinese Linguistics, Monograph series number 6.
. 1997. “Aleni’s
Contribution to the Chinese Language”. Scholar from the West. Giulio Aleni S. J.
(1582–1649) and the Dialogue between Christianity and China ed.
by Tiziana Lippiello & Roman Malek, 539–554. Sankt Augustin: Monumenta Serica Institute.
Mensaert, Georgius, Fortunato Margiotti & Sixto Rosso. 1961. Sinica
Franciscana. Volumen VI. Relationes et epistolas primorum fratrum minorum italiorum in Sinis (saeculis XVII et
XVIII). Roma: Collegium S. Bonaventurae.
Meynard, Thierry. 2015. The
Jesuit Reading of Confucius: The First Complete Translation of the Lunyu (1687) Published in the
West. (= Jesuit Studies: Modernity through the Prism of Jesuit History,
3). Leiden & Boston: Brill.
Meynard, Thierry & Daniel, Canaris (eds). 2021. A
Brief Response on the Controversies over Shangdi, Tianshen and
Linghun. Singapore: Palgrave Macmillan.
Raini, Emanuele. 2017. “A
Preliminary Analysis of the Romanization in the Vocabulario da letra
China”. Chinese Missionary Linguistics ed.
by Davor Antonucci & Pieter Ackerman, 109–136. (= Leuven
Chinese Studies, 34). Leuven: Ferdinand Verbiest Institute, KU Leuven.
. 2025a (forthcoming). “Mysteries
of a ‘Bello Vocabulario’: Investigation into an Anonymous Chinese-Portuguese
Dictionary”. Sinology: Literary, Religious, and Humanistic Cross-cultural Processes
in the Modern Era ed. by Gabriele Tola & Huang Meiting. Taipei: Monumenta Serica Sinological Research Center.
. 2025b (forthcoming). “Early
Manuscript Chinese-European Dictionaries: A Glimpse into the Cross-Linguistic Minds of Their
Authors”. Polyglossia, Teaching and Contact across Early Modern Europe and Asia.
Polyglot Encounters ed. by Donatella Montini et al. Brepols.
Standaert, Nicolas. 2001. Handbook
of Christianity in China. Volume One: 635–1800. Boston, Köln: Brill.
Zwartjes, Otto. 2014. “El
Vocabulario de letra china de Francisco Díaz (ca. 1643) y la lexicografía
hispano-asiática”. Boletín Hispánico Helvético: Historia, teoría(s), prácticas
culturales 23. 57–100.
. 2024. Missionary
Grammars and Dictionaries of Chinese: The Contribution of Seventeenth Century Spanish
Dominicans. (= Studies in the History of the Language Sciences,
131). Amsterdam & Philadelphia: John Benjamins.
