In:Basilio Brollo’s Dictionarium sinico-latinum (Chinese-Latin dictionary): A critical edition of the manuscript Rinuccini 22 (Biblioteca Mediceo-Laurenziana)
Gabriele Tola
[Studies in the History of the Language Sciences 134] 2026
► pp. 128–142
Chapter 8Brollo’s Dictionarium sinico-latinum and later lexicographical production
The connection with Dominicans and late Qing dictionaries
This content is being prepared for publication; it may be subject to changes.
Abstract
This chapter analyses the connection between the Dictionarium sinico-latinum by the
Franciscan missionary Basilio Brollo (Ye Zunxiao 葉尊孝 or Ye Zongxian 葉宗賢,
Gemona, 1648–Xi’an, 1704), Dominican, and late Qing lexicographical production. More specifically, the chapter first analyses
three under-researched dictionaries deriving at different degrees of proximity from Brollo’s work: two are stored in
Biblioteca Casanatense (Brollo 1713 and Brollo 1741), one in the Royal Asiatic Society Library (Raper 1807).
Through an analysis of textual and paratextual elements — including prefaces — of the structure, similarities, and differences
with the Dictionarium sinico-latinum, a comparison of the listed sources, and a linguistic analysis of
selected entries comparing two versions of the Dictionarium sinico-latinum (Brollo 1694 and Brollo s.a.) with the three
vocabularies considered, this chapter better clarifies the connection between early lexicographical production in the Chinese
language by Catholics, native sources in Chinese, and later late Qing dictionaries by secular authors, contributing to a
better description of the stemma codicum of the Dictionarium sinico-latinum and of dictionaries composed
within the frame of missionary linguistics.
Article outline
- 1.Introduction
- 2.The hidden connection
- 3.Biblioteca Casanatense and Royal Asiatic Society Library: Contents and sources
- 4.Comparison between selected entries
- 5.Conclusions
- Author queries
Notes References
References (33)
Primary sources
Brollo, Basilio. 1694. Hanzi xiyi 漢字西譯 — Sinicarum Litterarum Europea Expositio Dictionarium
sinico-latinum suis fratribus sinicae missionis tyronib. Elaboratum per frem Basilio a Glemona ordinis minorum
strictioris observantiae Venetae D. Antonijs Provinciae alumnum: Anno Dei
MDCXCIV. Manuscript copy “Rinuccini
22” (Florence: Biblioteca Medicea Laurenziana).
. (s.a.). Dictionarium
secundum Sinico Latinum a Reverendissimo Patre Basilio a Glemona ordinis minorum Vicario Apostolico Provinciae Xèn
Si¯ in Regno Sinarum, elaboratum. Manuscript copy “Vat. Estr.
Or.3” (Vatican Library).
. 1713. Vocabularium
Latinum Ordine Alphabetico dispositum quo Quilibet faciliter scire & invenire potest significationem
cujuslibet literæ Sinensis, compositum a R.mo P. Fr. Basilio A Glemona Ordinis Sancti Francisci, Vicario
Apostolico Xeñ Sy. Manuscript copy “Mss
5309” (Roma: Casanatense Library).
. 1741. Vocabolarium
Sinense quod in ultimis tabulis suis cum ceteris Mss. atque impressis codicibus ad sinicas res pertinentibus ceu
legatum donatum a piissimo d.no Antonio Guigne in Sinis ad plures annos
Missionario. Manuscript copy “Mss.
2134” (Roma: Casanatense Library).
Mateer, Calvin Wilson. 1892. A Course of Mandarin
Lessons, Based on Idiom. Shanghai: American Presbyterian Mission Press.
Secondary sources
Bussotti, Michela. 2015. “Du
dictionnaire chinois-latin de Basilio Brollo aux lexiques pour le marché: deux siècles d’édition du chinois en
Italie et en France”. T’oung
Pao 101:4–5. 363–406.
. 2023. “« Not
Only Brollo »: Manuscripts of Bilingual Chinese Dictionaries and Their
Layout”. Mastering Languages, Taming the World. The Production and Circulation of
European Dictionaries and Lexicons of Asian Languages (16th–19th Centuries) ed.
by Michela Bussotti & François Lachaud, 217–268. Paris: École française d’Extrême-Orient.
Cams, Mario. 2014. “Restituting
Church Buildings and Negotiating Church Factions: Missionary Mapmakers and the Making of Local Networks
(1712–1716)”. Frontiers of History in
China 9:4. 489–505
Ceccopieri, Isabella. 2022. Il
fondo “cinese” della Biblioteca Casanatense. Testi e documenti manoscritti dei secc.
xvii–xviii. Roma: Istituto Poligrafico e Zecca dello Stato.
Criveller, Gianni. 2014. “Il
ruolo dei francescani nella controversia dei Riti cinesi”. Rivista di teologia
dell’Evangelizzazione 36. 351–376.
Elman, Benjamin. 2005. On
Their Own Terms: Science in China, 1550–1900. Cambridge (Massachusetts); London: Harvard University Press.
Henrion, Mathieu Richard Auguste. 1863. Historia general
de las misiones: desde el siglo XIII hasta nuestros
días. Barcelona: Librería de D. Juan Oliveres.
Liu, Lydia He. 1999. “Legislating the
Universal: The Circulation of International Law in the Nineteenth Century”. Tokens
of Exchange: The Problem of Translation in Global Circulations ed.
by Lydia He Liu, 127–164. Durham: Duke University Press.
Masini, Federico. 1996. “Some
Preliminary Remarks on the Study of Chinese Lexicographic Material Prepared by the Jesuit Missionaries in China in
the Seventeenth Century”. Western Humanistic Culture Presented to China by Jesuit
Missionaries (XVII–XVIII centuries) ed. by Federico Masini, 235–245. Roma: Institutum Historicum S.I.
. 2003. “Sino-Western-Japanese
Lexical Exchanges in China between the Late Ming and the Late Qing
Dinasty”. Historiography and Japanese Consciousness of Value and
Norms ed. by Joshua A. Fogel & James C. Baxter, 5–15. Kyoto: International Research Center for Japanese Studies.
McDermott, Joseph. 2005. “The
Ascendance of the Imprint in China”. Printing and Book Culture in Late Imperial
China ed. by Cynthia Brokaw & Kai-wing Chow, 55–104. Berkeley; Los Angeles; London: University of California Press.
Menegon, Eugenio. 2000. “The
Biblioteca Casanatense (Rome) and its China Materials”. Sino-Western Cultural Relations Journal — Zhong-Xi wenhua jiaoliu shi zazhi 中西文化交流史雜誌 22. 31–55.
Mesfin, Conrado Pio (Fra Domenico
Ponsi). 1721. Vita del reverendissimo Padre F. Antonino Cloche,
Maestro generale del sacro ordine de’ Padri, Predicatori, composta dal molto reverendo Conrado Pio
Mesfin. Benevento: Nella Stamperia Arcivescovile.
Montucci, Antonio. 1801. The
Title-page Reviewed. The Characteristic Merits of the Chinese Language, Illustrated by an Investigation of its
Singular Mechanism and Peculiar Properties; Containing Analytical Strictures on Dr. Hager’s Explanation of the
Elementary Characters of the
Chinese. London: W. and C. Spilsbury.
Moussay, Gérard, Brigitte Appavou. 2004. Répertoire
des membres de la Société des missions étrangères, 1659–2004: ordre alphabétique suivi de l’ordre
chronologique. Paris: Archives des missions étrangères.
Quilici, Piccarda (ed.). 1995. Legature
antiche e di pregio. Sec.
XIV–XVIII. Roma: Istituto Poligrafico Zecca dello Stato.
Royal Asiatic Society of Great Britain and Ireland.
Library. 1830. Catalogue of the Printed Books in the Royal Asiatic
Society’s Library and Third Report of the Oriental Translation
Committee. London: Printed by J.L. Cox.
Shen, Guowei 沈国威. 2017. “The Emergence of Modern
Chinese-Foreign Language Dictionaries: Ideas and Practice”. Chinese Missionary
Linguistics ed. by Davor Antonucci & Pieter Ackerman, 245–271. (= Leuven
Chinese Studies, 34). Leuven: Ferdinand Verbiest Institute, KU Leuven.
Standaert, Nicolas. 2001. Handbook
of Christianity in China. Volume One: 635–1800. Boston & Köln: Brill.
Stumpf, Kilian S. J. 2024. The Acta Pekinensia or
Historical Records of the Maillard de Tournon Legation. Volume III: January 1708–February
1709. Leiden: Brill.
Tola, Gabriele. 2021. John
Fryer and The Translator’s Vade-mecum: New Perspectives on the History of Modern Chinese
Scientific and Technical Lexicon (= Studies in the History of
Christianity in East Asia,
4). Leiden: Brill.
Von Möllendorff, Paul Georg, Otto Franz von Möllendorff. 1876. Manual
of Chinese Bibliography, Being a List of Works and Essays Relating to
China. Shanghai: Kelly & Walsh.
Yang, Huiling 杨慧玲. 2011. “Hanzi xiyi kaoshu《汉字西译》考述”. Zhongguo dianji yu
wenhua 中国典籍与文化 77:2. 118–125.
